Sanskrit

Ashtanga Sangraha · 1.12 1.12.5

1.12.5

पुनरपि च त्रिविधम्

अपकर्षणं प्रकृतिविधानं निदानत्यागश्च

ते पुनरपकर्षणादयो द्विविधा बाह्याभ्यन्तरभेदेन

तत्र बाह्यापकर्षणं ग्रन्थ्यर्बुदोपपक्ष्मकृमिशल्यादिषु शस्त्रहस्तयन्त्रादिभिः

आभ्यन्तरं पुनर्वमनविरेचनादिभिः

प्रकृतिविधानं संशमनम्

तद्बाह्यम् अभ्यङ्गस्वेदप्रदेहपरिषेकोन्मर्दनादि

आभ्यन्तरं यदन्तरम् अनुप्रविश्याविक्षोभयद्दोषान्शमयति

निदानत्यागो यथादोषं शीतोष्णासनव्यायामादीनां वर्जनम्स्निग्धरूक्षाद्यनभ्यवहारश्च

तत्र शस्त्रादिसाध्ये भेषजम् अनुक्रमते न तु भेषजसाध्ये शस्त्रादि

Transliteration

punarapi ca trividham

apakarṣaṇaṃ prakṛtividhānaṃ nidānatyāgaśca

te punarapakarṣaṇādayo dvividhā bāhyābhyantarabhedena

tatra bāhyāpakarṣaṇaṃ granthyarbudopapakṣmakṛmiśalyādiṣu śastrahastayantrādibhiḥ

ābhyantaraṃ punarvamanavirecanādibhiḥ

prakṛtividhānaṃ saṃśamanam

tadbāhyam abhyaṅgasvedapradehapariṣekonmardanādi

ābhyantaraṃ yadantaram anupraviśyāvikṣobhayaddoṣānśamayati

nidānatyāgo yathādoṣaṃ śītoṣṇāsanavyāyāmādīnāṃ varjanamsnigdharūkṣādyanabhyavahāraśca

tatra śastrādisādhye bheṣajam anukramate na tu bheṣajasādhye śastrādi

By System Admin

Translation

Draft in progress