Ashtanga Sangraha · 1.12 1.12.5
1.12.5पुनरपि च त्रिविधम्
अपकर्षणं प्रकृतिविधानं निदानत्यागश्च
ते पुनरपकर्षणादयो द्विविधा बाह्याभ्यन्तरभेदेन
तत्र बाह्यापकर्षणं ग्रन्थ्यर्बुदोपपक्ष्मकृमिशल्यादिषु शस्त्रहस्तयन्त्रादिभिः
आभ्यन्तरं पुनर्वमनविरेचनादिभिः
प्रकृतिविधानं संशमनम्
तद्बाह्यम् अभ्यङ्गस्वेदप्रदेहपरिषेकोन्मर्दनादि
आभ्यन्तरं यदन्तरम् अनुप्रविश्याविक्षोभयद्दोषान्शमयति
निदानत्यागो यथादोषं शीतोष्णासनव्यायामादीनां वर्जनम्स्निग्धरूक्षाद्यनभ्यवहारश्च
तत्र शस्त्रादिसाध्ये भेषजम् अनुक्रमते न तु भेषजसाध्ये शस्त्रादि
Transliteration
punarapi ca trividham
apakarṣaṇaṃ prakṛtividhānaṃ nidānatyāgaśca
te punarapakarṣaṇādayo dvividhā bāhyābhyantarabhedena
tatra bāhyāpakarṣaṇaṃ granthyarbudopapakṣmakṛmiśalyādiṣu śastrahastayantrādibhiḥ
ābhyantaraṃ punarvamanavirecanādibhiḥ
prakṛtividhānaṃ saṃśamanam
tadbāhyam abhyaṅgasvedapradehapariṣekonmardanādi
ābhyantaraṃ yadantaram anupraviśyāvikṣobhayaddoṣānśamayati
nidānatyāgo yathādoṣaṃ śītoṣṇāsanavyāyāmādīnāṃ varjanamsnigdharūkṣādyanabhyavahāraśca
tatra śastrādisādhye bheṣajam anukramate na tu bheṣajasādhye śastrādi
By System Admin
Translation
Draft in progress