偈颂 13.21
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।
पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते ॥
音译
kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate |
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate ||
作者：Sanskrit System · 机器草稿 · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
译文
કાર્ય, કરણ અને કર્તાપણાના ઉત્પાદનમાં પ્રકૃતિને કારણ કહેવાય છે. સુખ અને દુઃખના ભોગમાં પુરુષને કારણ કહેવાય છે.
作者：Sanskrit System · 机器草稿 · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
讲解
કૃષ્ણ બંને તત્ત્વોની ભૂમિકા વહેંચે છે. કરવા સાથે સંકળાયેલું બધું પ્રકૃતિનું કામ છે: કાર્ય તરીકે શરીર, સાધન તરીકે ઇન્દ્રિયો અને મન, અને કર્તાપણાનો ભાવ. અનુભવવા સાથે સંકળાયેલું પુરુષનું ક્ષેત્ર છે: સુખ અને દુઃખ ભોગવવાં. આ વિભાજન સૂચવે છે કે પુરુષ ખરેખર કંઈ કરતો નથી, પણ પ્રકૃતિના કાર્યો સાથે પોતાને જોડીને સુખ-દુઃખ અનુભવે છે. આ ભૂલભરેલી ઓળખ જ આગળના શ્લોકમાં બંધનનું કારણ બનશે.
作者：Sanskrit System · 机器草稿 · claude-opus-5-5 · 2026-11-08