偈颂 1.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥
音译
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ |
dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta ||
作者：Sanskrit System · 机器草稿 · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
译文
कुल नष्ट हुँदा त्यसका सनातन कुलधर्म नष्ट हुन्छन्, र धर्म नष्ट भएपछि सम्पूर्ण कुललाई अधर्मले छोप्छ।
作者：Sanskrit System · 机器草稿 · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
讲解
अर्जुन आफ्नो तर्कलाई समाजसम्म फैलाउँछन्। परिवार नष्ट हुँदा पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएका संस्कार र कर्तव्य, अर्थात् कुलधर्म, हराउँछन्। त्यसलाई धान्ने धर्म नभएपछि परिवार अधर्म अर्थात् अव्यवस्थाको वशमा पर्छ। महाकाव्यको संसारमा परिवार धार्मिक र सामाजिक जीवनको वाहक थियो, त्यसैले त्यसको विनाश प्राणहानिभन्दा बढी कुरा थियो। अर्जुन आफ्नो समयका मूल्यभित्रबाट बोलिरहेका छन्, र श्लोकले देखाउँछ कि उनको चिन्ता व्यक्तिमा मात्र होइन, परम्पराको निरन्तरतासम्म पुग्छ।
作者：Sanskrit System · 机器草稿 · claude-opus-5-5 · 2026-11-08