Sanskritçe
Darshan

दृग्दृश्यविवेकः

Drig Drishya Viveka

Bharati Tirtha46 şloka

46 şloka

1

रूपं दृश्यं लोचनं दृक् तद्दृश्यं दृक्तु मानसम् ।

2

नीलपीतस्थूलसूक्ष्मह्रस्वदीर्घादिभेदतः ।

3

आन्ध्यमान्द्यपटुत्वेषु नेत्रधर्मेषु चैकधा ।

4

कामः संकल्पसन्देहौ श्रद्धाऽश्रद्धे धृतीतरे ।

5

नोदेति नास्तमेत्येषा न वृद्धिं याति न क्षयम् ।

6

चिच्च्हायाऽऽवेशतो बुदौ भानं धीस्तु द्विधा स्थिता ।

7

च्हायाऽहंकारयोरैक्यं तप्तायःपिण्डवन्मतम् ।

8

अहंकारस्य तादात्म्यं चिच्च्हायादेहसाक्षिभिः ।

9

संबन्धिनोः सतोर्नास्ति निवृत्तिः सहजस्य तु ।

10

अहंकारलये सुप्तौ भवेद्देहोऽप्यचेतनः ।

11

अन्तःकरणवृत्तिश्च चितिच्चच्हायैक्यमागता ।

12

मनोऽहंकृत्युपादानं लिङ्गमेकं जडात्मकम् ।

13

शक्तिद्वयं हि मायाया विक्षेपावृत्तिरूपकम् ।

14

सृष्टिर्नाम ब्रह्मरूपे सच्चिदानन्दवस्तुनि ।

15

अन्तर्दृग्दृश्ययोर्भेदं बहिश्च ब्रह्मसत्गयोः ।

16

साक्षिणः पुरतो भाति लिङ्गं देहेन संयुतम् ।

17

अस्य जीवत्वमारोपात् साक्षिण्यप्यवभासते ।

18

तथा सर्गब्रह्मणोश्च भेदमावृत्य तिष्ठति ।

19

अत्राप्यावृतिनाशेन विभाति ब्रह्मसर्गयोः ।

20

अस्ति भाति प्रियं रूपं नाम चेत्यंशपञ्चकम् ।

21

खवाय्वग्निजलोर्वीषु देवतिर्यङ्नरादिषु ।

22

उपेक्ष्य नामरूपे द्वे सच्चिदानन्दतत्परः ।

23

सविकल्पो निर्विकल्पः समाधिर्द्विविधो हृदि ।

24

कामाद्याश्चित्तगा दृश्यास्तत्साक्षित्वेन चेतनम् ।

25

असंगः सच्चिदानन्दः स्वप्रभो द्वैतवर्जितः ।

26

स्वानुभूतिरसावेशाद्दृश्यशब्दावुपेक्ष्य तु ।

27

हृदीव बाह्यदेशेऽपि यस्मिन् कस्मिंश्च वस्तुनि ।

28

अखण्डैकरसं वस्तु सच्चिदानन्दलक्षणम् ।

29

स्तब्धीभावोरसास्वादात्तृतीयः पूर्ववन्मतः ।

30

देहाभिमाने गलिते विज्ञाते परमात्मनि ।

31

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्च्हिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।

32

अवच्च्हिन्नश्चिदाभासस्तृतीयः स्वप्नकल्पितः ।

33

अवच्च्हेदः कल्पितः स्यादवच्च्हेद्यं तु वास्तवम् ।

34

अवच्च्हिन्नस्य जीवस्य पूर्णेन ब्रह्मणैकताम् ।

35

ब्रह्मण्यवस्थिता माया विक्षेपावृतिरूपिणी ।

36

जीवो धीस्थचिदाभासो भवेद्भोक्ता हि कर्मकृत् ।

37

अनादिकालमारभ्य मोक्षात् पूर्वमिदं द्वयम् ।

38

चिदाभासस्थिता निद्रा विक्षेपावृतिरूपिणी ।

39

प्रतीतिकाल एवैते स्थितत्वात् प्रातिभासिके ।

40

प्रातिभासिकजीवो यस्तज्जगत् प्रातिभासिकम् ।

41

व्यावहारिकजीवो यस्तज्जगद्व्यावहारिकम् ।

42

पारमार्थिकजीवस्तु ब्रह्मैक्यं पारमार्थिकम् ।

43

माधुर्यद्रवशैत्यानि नीरधर्मास्तरङ्गके ।

44

साक्षिस्थाः सच्चिदानन्दाः संबन्धाद्व्यावहारिके ।

45

लये फेनस्य तद्धर्मा द्रवाद्याः स्युस्तरङ्गके ।

46

प्रातिभासिकजीवस्य लये स्युर्व्यावहारिके ।