श्लोक 1.24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥
लिप्यंतर
evamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata |
senayorubhayormadhye sthāpayitvā rathottamam ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
संजय म्हणाला: हे भारता, गुडाकेशाने असे सांगितल्यावर हृषीकेशाने तो उत्तम रथ दोन्ही सेनांच्या मध्ये नेऊन उभा केला,
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
संजय पुन्हा कथन हाती घेतो. अर्जुनाला येथे गुडाकेश म्हटले आहे, म्हणजे निद्रेवर विजय मिळवलेला किंवा दाट केसांचा. पहिला अर्थ विशेषतः महत्त्वाचा मानला जातो, कारण तो सजगतेचा आणि आत्मसंयमाचा निर्देश करतो. कृष्ण अर्जुनाची आज्ञा कोणताही प्रश्न न विचारता पाळतो. तो सारथ्याची भूमिका नम्रपणे निभावतो, जरी परंपरेत तो सर्वेश्वर मानला जातो. धृतराष्ट्राला भारत म्हणून संबोधणे हे त्याच्या वंशाची आठवण करून देते, जो आज स्वतःच दोन भागांत विभागलेला आहे.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08