산스크리트어
Darshan

वाक्यवृत्तिः

Vakya Vrtti

Shankara슐로카 53개

슐로카 53개

1

सर्गस्थितिप्रलयहेतुमचिन्त्यशक्तिं

2

यस्य प्रसादादहमेव विष्णु

3

तापत्रयार्कसंतप्तः कश्चिदुद्विग्नमानसः ।

4

अनायासेन येनास्मान्मुच्येय भवबन्धनात् ।

5

साध्वी ते वचनव्यक्तिः प्रतिभाति वदामि ते ।

6

तत्त्वमस्यादिवाक्योत्थं यज्जीवपरमात्मनोः ।

7

को जीवः कः परश्चात्मा तादात्म्यं वा कथं तयोः ।

8

अत्र ब्रूमः समाधानं कोऽन्यो जीवस्त्वमेव हि ।

9

पदार्थमेव जानामि नाद्यापि भगवन्स्फुटम् ।

10

सत्यमाह भवानत्र विगानं नैव विद्यते ।

11

अन्तःकरणतद्वृत्तिसाक्षी चैतन्यविग्रहः ।

12

सत्यानन्दस्वरूपं धीसाक्षिणं ज्ञानविग्रहम् ।

13

रूपादिमान्यतः पिण्डस्ततो नात्मा घटादिवत् ।

14

अनात्मा यदि पिण्डोऽयमुक्तहेतुबलान्मतः ।

15

घटद्रष्टा घटाद्भिन्नः सर्वथा न घटो यथा ।

16

एवमिन्द्रियदृङ् नाहमिन्द्रियाणीति निश्चिनु ।

17

संघातोऽपि तथा नाहमिति दृश्यविलक्षणम् ।

18

देहेन्द्रियादयो भावा हानादिव्यापृतिक्षमाः ।

19

अनापन्नविकारः सन्नयस्कान्तवदेव यः ।

20

अजडात्मवदाभान्ति यत्सांनिध्याज्जडा अपि ।

21

अगमन्मे मनोऽन्यत्र सांप्रतं च स्थिरीकृतम् ।

22

स्वप्नजागरिते सुप्तिं भावाभावौ धियां तथा ।

23

घटावभासको दीपो घटादन्यो यथेष्यते ।

24

पुत्रवित्तादयो भावा यस्य शेषतया प्रियाः ।

25

परप्रेमास्पदतया मा न भूवमहं सदा ।

26

यः साक्षिलक्षणो बोधस्त्वंपदार्थः स उच्यते ।

27

देहेन्द्रियमनःप्राणाहंकृतिभ्यो विलक्षणः ।

28

त्वमर्थमेवं निश्चित्य तदर्थं चिन्तयेत्पुनः ।

29

निरस्ताशेषसंसारदोषोऽस्थूलादिलक्षणः ।

30

निरस्तातिशयानन्दः सत्यः प्रज्ञानविग्रहः ।

31

सर्वज्ञत्वं परेशत्वं तथा संपूर्णशक्तिता ।

32

यज्ज्ञानात्सर्वविज्ञानं श्रुतिषु प्रतिपादितम् ।

33

यदानन्त्यं प्रतिज्ञाय श्रुतिस्तत्सिद्धये जगौ ।

34

विजिज्ञास्यतया यश्च वेदान्तेषु मुमुक्षुभिः ।

35

जीवात्मना प्रवेशश्च नियन्तृत्वं च तान्प्रति ।

36

कर्मणां फलदातृत्वं यस्यैव श्रूयते श्रुतौ ।

37

तत्त्वंपदार्थौ निर्णीतौ वाक्यार्थश्चिन्त्यतेऽधुना ।

38

संसर्गे वा विशिष्टो वा वाक्यार्थो नात्र संमतः ।

39

प्रत्यग्बोधो य आभाति सोऽद्वयानन्दलक्षणः ।

40

इत्थमन्योन्यतादात्म्यप्रतिपत्तिर्यदा भवेत् ।

41

तदर्थस्य च पारोक्ष्यं यद्येवं किं ततः शृणु ।

42

तत्त्वमस्यादिवाक्यं च तादात्म्यप्रतिपादने ।

43

हित्वा द्वौ शबलौ वाच्यौ वाक्यं वाक्यार्थबोधने ।

44

आलम्बनतया भाति योऽस्मत्प्रत्ययशब्दयोः ।

45

मायोपाधिर्जगद्योनिः सर्वज्ञत्वादिलक्षणः ।

46

प्रत्यक्परोक्षतैकस्य सद्वितीयत्वपूर्णता ।

47

मानान्तरविरोधे तु मुख्यार्थस्यापरिग्रहे ।

48

तत्त्वमस्यादिवाक्येषु लक्षणा भागलक्षणा ।

49

अहं ब्रह्मेति वाक्यार्थबोधो यावद्दृढीभवेत् ।

50

श्रुत्याचार्यप्रसादेन दृढो बोधो यदा भवेत् ।

51

विशीर्णकार्यकरणो भूतसूक्ष्मैरनावृतः ।

52

प्रारब्धकर्मवेगेण जीवन्मुक्तो यदा भवेत् ।

53

निरस्तातिशयानन्दं वैष्णवं परमं पदम् ।