詩節 8.23
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥
翻字
yatra kāle tvanāvṛttimāvṛttiṃ caiva yoginaḥ |
prayātā yānti taṃ kālaṃ vakṣyāmi bharatarṣabha ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे भरतश्रेष्ठा, आता मी तुला सांगतो की कोणत्या काळी देह सोडून जाणारे योगी परत येत नाहीत, आणि कोणत्या काळी परत येतात.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण आता एक वेगळा विषय सुरू करतो: मृत्यूनंतरचे दोन मार्ग. हा विषय उपनिषदांतील देवयान आणि पितृयान, म्हणजे देवांचा मार्ग आणि पितरांचा मार्ग, या प्राचीन संकल्पनांवर आधारित आहे. काल हा शब्द येथे वेळ किंवा मार्ग या अर्थाने आहे. काही भाष्यकार याचा शब्दशः अर्थ घेतात, की मृत्यूची वेळ महत्त्वाची आहे. इतर अनेक भाष्यकार म्हणतात की हे काल म्हणजे वास्तविक मार्गांचे अधिष्ठाता देवता आहेत, किंवा प्रतीकात्मक आहेत. पुढच्या दोन श्लोकांत या दोन मार्गांचे वर्णन येते.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08