詩節 8.16
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।
मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ॥
翻字
ābrahmabhuvanāllokāḥ punarāvartino'rjuna |
māmupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे अर्जुना, ब्रह्मलोकापर्यंतचे सर्व लोक पुनरागमनाच्या अधीन आहेत; पण हे कुंतीपुत्रा, मला प्राप्त झालेल्याला पुनर्जन्म नाही.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण एक महत्त्वाचा भेद सांगतो. भारतीय विश्वरचनेत अनेक लोक, म्हणजे अस्तित्वाच्या पातळ्या आहेत, आणि त्यांत सर्वोच्च ब्रह्मलोक, म्हणजे सृष्टिकर्ता ब्रह्मदेवाचा लोक आहे. पण कृष्ण म्हणतो की तेथे गेलेल्यांनाही पुन्हा जन्म घ्यावा लागतो. आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनः, म्हणजे ब्रह्मलोकापर्यंतचे सर्व लोक परत येणारे आहेत. उच्च लोकातील सुखही तात्पुरते आहे. पण जो ईश्वराला प्राप्त होतो, त्याला पुनर्जन्म नाही. याचा अर्थ असा की ईश्वर सर्व लोकांच्या पलीकडे आहे, आणि त्याची प्राप्ती ही कोणत्याही स्वर्गाहून श्रेष्ठ आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08