अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।
जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥
翻字
apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |
jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
ही अपरा प्रकृती आहे. पण हे महाबाहो, याहून वेगळी माझी परा प्रकृती जाण, जी जीवरूप झाली आहे आणि जिच्यामुळे हे जग धारण केले जाते.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण दोन प्रकृतींचा भेद सांगतो. आधीच्या श्लोकातील आठ घटकांची प्रकृती अपरा, म्हणजे कनिष्ठ आहे. पण याहून वेगळी एक परा, म्हणजे उच्च प्रकृती आहे, जी जीवभूत, म्हणजे जीवांच्या रूपात आहे. सर्व सजीवांमधील चैतन्य हीच परा प्रकृती आहे. आणि हीच जगाला धारण करते, त्याला जीवन आणि अर्थ देते. जड प्रकृती आणि चेतन जीव, दोन्ही ईश्वराच्याच शक्ती आहेत. या संकल्पनेचे विविध परंपरांत वेगवेगळे अर्थ आहेत, विशेषतः जीव आणि ईश्वर यांच्या संबंधाविषयी. पण सर्वांत हे मान्य आहे की चैतन्य हे जडापेक्षा श्रेष्ठ आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08