詩節 6.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥
翻字
asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam |
abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
श्रीभगवान म्हणाले: हे महाबाहो, निःसंशय मन चंचल आणि आवरण्यास कठीण आहे. पण हे कुंतीपुत्रा, अभ्यासाने आणि वैराग्याने ते आवरता येते.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण अर्जुनाची शंका नाकारत नाही, उलट मान्य करतो: असंशयम्, निःसंशय मन चंचल आणि कठीण आहे. ही प्रामाणिकता महत्त्वाची आहे; गुरू शिष्याच्या अनुभवाला खोटे ठरवत नाही. पण तो दोन उपाय सांगतो: अभ्यास आणि वैराग्य. अभ्यास म्हणजे सतत, नियमित सराव: मन भटकले की पुन्हा पुन्हा परत आणणे. वैराग्य म्हणजे विषयांविषयी आसक्ती कमी करणे, ज्यामुळे मनाला भटकण्याचे कारणच कमी होते. हे दोन उपाय पतंजलीच्या योगसूत्रांतही आढळतात. एक सकारात्मक प्रयत्न आहे, दुसरा नकारात्मक आकर्षणांचा त्याग.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08