詩節 6.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥
翻字
yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā |
yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
वाऱ्याविना जागी ठेवलेला दिवा थरथरत नाही: आत्मयोगाचा अभ्यास करणाऱ्या संयमित चित्ताच्या योग्यासाठी हीच उपमा सांगितली आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
हा गीतेतील एक अत्यंत प्रसिद्ध आणि सुंदर उपमा असलेला श्लोक आहे. वारा नसलेल्या जागी ठेवलेल्या दिव्याची ज्योत अगदी स्थिर असते, थरथरत नाही. योग्याचे मनही तसेच असते. वारा म्हणजे इच्छा, भावना, विचारांची हालचाल. जेव्हा या हालचाली थांबतात, तेव्हा मन स्थिर ज्योतीसारखे होते, प्रकाशमान आणि अविचल. ही उपमा दाखवते की ध्यानाचे मन निष्क्रिय किंवा अंधारलेले नसते, तर जागृत आणि उजळलेले असते. ज्योत जळत असते, म्हणजे चैतन्य सक्रिय आहे, पण ती स्थिर आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08