詩節 5.27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥
翻字
sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntare bhruvoḥ |
prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
बाह्य स्पर्शांना बाहेरच ठेवून, दृष्टी भुवयांच्या मध्ये स्थिर करून, नाकपुड्यांमधून वाहणारे प्राण आणि अपान सम करून,
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
अध्यायाच्या शेवटी कृष्ण ध्यानाचे संक्षिप्त वर्णन करतो, जे सहाव्या अध्यायात विस्ताराने येणार आहे. हा श्लोक पुढच्या श्लोकाशी जोडलेला आहे. पहिले पाऊल: बाह्य विषयांचे विचार मनातून बाहेर ठेवणे. दुसरे: दृष्टी भुवयांच्या मध्यभागी स्थिर करणे, जे एकाग्रतेचे एक पारंपरिक साधन आहे. तिसरे: श्वास संतुलित करणे, प्राण आणि अपान सम करणे. ही तीन पावले मनाला बाह्य जगापासून आतल्या शांतीकडे वळवतात. येथे कर्मयोगाच्या चर्चेनंतर ध्यानयोगाची झलक मिळते, जणू पुढच्या अध्यायाची प्रस्तावना.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08