詩節 5.18
विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥
翻字
vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini |
śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
विद्या आणि विनय यांनी संपन्न ब्राह्मण, गाय, हत्ती, कुत्रा आणि चांडाळ, या सर्वांकडे ज्ञानी समदृष्टीने पाहतात.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
हा गीतेतील एक क्रांतिकारी श्लोक मानला जातो. ज्ञानी व्यक्ती सर्वांकडे समान दृष्टीने पाहते: विद्वान आणि विनम्र ब्राह्मण, पवित्र मानली जाणारी गाय, बलशाली हत्ती, अपवित्र मानला जाणारा कुत्रा, आणि समाजाने बहिष्कृत केलेला. त्या काळच्या सामाजिक उतरंडीच्या दोन टोकांचा येथे एकत्र उल्लेख आहे. समदर्शी याचा अर्थ सर्वांशी सारखे व्यवहार करणे नव्हे, तर सर्वांमध्ये एकच आत्मा पाहणे. बाह्य रूप, जात, प्रजाती वेगळी असली तरी आतील चैतन्य एकच आहे. आधुनिक वाचक या श्लोकात सामाजिक समतेचे बीज पाहतात.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08