サンスクリット

श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।

शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥

4.26

翻字

śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati |

śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati ||

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

翻訳

अन्य योगीजन श्रोत्र आदि समस्त इन्द्रियों को संयम रूप अग्नियों में हवन किया करते हैं और दूसरे योगी लोग शब्दादि समस्त विषयों को इन्द्रिय रूप अग्नियों में हवन किया करते हैं

サイト運営者のシートより · ほか 1 件

逐語訳

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

解説

यज्ञ के दो और रूप बताए गए हैं। कुछ लोग श्रोत्र आदि इन्द्रियों को संयम की अग्नि में अर्पित करते हैं, अर्थात् अनुशासित आत्मसंयम से उन्हें उनके विषयों से हटा लेते हैं। अन्य शब्द आदि विषयों को इन्द्रियों की अग्नि में अर्पित करते हैं, अर्थात् वे संसार का अनुभव करते हैं पर आसक्ति के बिना, जिससे देखना-सुनना स्वयं अर्पण बन जाता है। यह जोड़ी इन्द्रियों के प्रति दो दृष्टिकोण दिखाती है: उनसे हटना और रूपान्तरित होकर उनसे जुड़ना। दोनों को मुक्ति की ओर ले जाने वाले सच्चे यज्ञ बताया गया है।

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08