詩節 4.13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥
翻字
cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ |
tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
गुण र कर्मको विभागअनुसार चार वर्णको व्यवस्था मैले सृष्टि गरेँ। म यसको कर्ता भए पनि मलाई अविनाशी अकर्ता जान।
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण चातुर्वर्ण्य, अर्थात् त्यस समयको चार भागको सामाजिक व्यवस्थाको कुरा गर्नुहुन्छ र यसलाई गुण र कर्म, अर्थात् स्वभाव र कामअनुसार आफूले रचेको बताउनुहुन्छ। यो श्लोकलाई धेरै फरक तरिकाले पढिएको छ। कसैले यसलाई जन्मले तय हुने सामाजिक व्यवस्थाको वर्णन मान्छन्; अरू धेरैले जोड दिन्छन् कि यसले आधारका रूपमा जन्म होइन, स्वभाव र कामको नाम लिन्छ। त्यसपछि कृष्ण थप्नुहुन्छ कि यसको रचयिता भए पनि उहाँ अकर्ता, अर्थात् आफूले गराएको कुराबाट अछुतो हुनुहुन्छ। यसले कर्मले कर्तालाई बाँध्नैपर्छ भन्ने छैन भन्ने उपदेशको तयारी गर्छ।
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08