詩節 2.63
क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥
翻字
krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ |
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
क्रोधातून मोह निर्माण होतो, मोहातून स्मृती भ्रमित होते, स्मृतिभ्रंशातून बुद्धीचा नाश होतो, आणि बुद्धिनाशाने मनुष्य नष्ट होतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
अधःपतनाची साखळी येथे पूर्ण होते. क्रोधामुळे संमोह, म्हणजे विवेकाचा गोंधळ होतो. रागाच्या भरात मनुष्य योग्य-अयोग्य विसरतो. त्यातून स्मृतिविभ्रम होतो, म्हणजे आपण कोण आहोत, आपली मूल्ये काय आहेत, आपण काय शिकलो हे विसरणे. स्मृती गेली की बुद्धी, म्हणजे निर्णयशक्ती नष्ट होते. आणि बुद्धी गेली की मनुष्याचे पूर्ण पतन होते. प्रणश्यति या शब्दाचा अर्थ आत्मिक विनाश, जीवनाचे ध्येय हरवणे असा लावला जातो. एका साध्या विचारापासून विनाशापर्यंतचा हा प्रवास गीतेने अत्यंत संक्षेपात मांडला आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08