詩節 2.55
प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् ।
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥
翻字
prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān |
ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
श्रीभगवान म्हणाले: हे पार्था, जेव्हा मनुष्य मनात उठणाऱ्या सर्व कामना सोडून देतो आणि आत्म्यानेच आत्म्यात संतुष्ट असतो, तेव्हा त्याला स्थितप्रज्ञ म्हणतात.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण स्थितप्रज्ञाचे पहिले आणि मूलभूत लक्षण सांगतो. तो मनात उठणाऱ्या सर्व कामनांचा त्याग करतो. मनोगत म्हणजे मनात प्रवेश करणाऱ्या, मनात रुजलेल्या. अशा इच्छा सोडल्यानंतर त्याचा आनंद बाह्य वस्तूंवर अवलंबून नसतो. आत्मन्येवात्मना तुष्टः, म्हणजे तो स्वतःतच, स्वतःच्या बळावर समाधानी असतो. हे समाधान आळशीपणाचे नाही, तर पूर्णतेचे आहे. ज्याला आतूनच आनंद मिळतो, त्याला बाहेर काहीही मिळवण्याची घाई नसते. अर्जुनाने बाह्य वर्तनाबद्दल विचारले होते, पण कृष्ण आधी आंतरिक अवस्था सांगतो, कारण वर्तन त्यातूनच येते.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08