詩節 2.47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥
翻字
karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadācana |
mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
तुझा अधिकार केवळ कर्म करण्यावर आहे, त्याच्या फळांवर कधीही नाही. कर्मफल हा तुझा हेतू होऊ देऊ नकोस, आणि कर्म न करण्याकडेही तुझी आसक्ती असू नये.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
हा गीतेतील कदाचित सर्वात प्रसिद्ध श्लोक आहे. त्यात कर्मयोगाची चार सूत्रे आहेत: कर्म करणे हा तुझा अधिकार आहे; फळावर तुझा अधिकार नाही; फळाच्या इच्छेने कर्म करू नकोस; आणि म्हणून कर्मच सोडू नकोस. फळ अनेक घटकांवर अवलंबून असते, जे आपल्या हातात नाहीत, म्हणून त्यावर लक्ष ठेवल्याने चिंता वाढते. याचा अर्थ परिणामांची पर्वा न करणे असा नाही, तर परिणामांच्या आसक्तीपासून मुक्त राहणे असा आहे. काही परंपरा यात ईश्वरार्पण भाव पाहतात, तर काही निष्काम कर्तव्याचे तत्त्व. शेवटची ओळ अर्जुनाच्या माघारीच्या विचाराला थेट उत्तर देते.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08