詩節 2.45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥
翻字
traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna |
nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
वेद तीन गुणांच्या क्षेत्राविषयी बोलतात; हे अर्जुना, तू तीन गुणांच्या पलीकडे जा. द्वंद्वांपासून मुक्त, नित्य सत्त्वात स्थित, मिळवणे आणि राखणे यांच्या चिंतेपासून मुक्त, आणि आत्मनिष्ठ हो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण येथे गुण या संकल्पनेचा पहिल्यांदा उल्लेख करतो. सत्त्व, रजस् आणि तमस् हे तीन गुण प्रकृतीचे मूलभूत घटक आहेत, आणि सर्व भौतिक जग त्यांच्याच मिश्रणाने बनलेले आहे. वेदांचा कर्मकांडाचा भाग या गुणांच्या क्षेत्रातील फळांविषयी आहे. अर्जुनाने याच्या पलीकडे जावे, म्हणजे द्वंद्वांपासून मुक्त, सदैव शुद्धतेत स्थिर, योग म्हणजे मिळवणे आणि क्षेम म्हणजे राखणे यांच्या चिंतेपासून मोकळा, आणि आत्मवान, स्वतःच्या स्वरूपात स्थिर व्हावे. हा श्लोक गीतेच्या आध्यात्मिक ध्येयाचा संक्षेप आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08