詩節 2.39
एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां श‍ृणु ।
बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥
翻字
eṣā te'bhihitā sāṅkhye buddhiryoge tvimāṃ śaṛṇu |
buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे ज्ञान तुला सांख्याच्या दृष्टीने सांगितले; आता ते योगाच्या दृष्टीने ऐक. या बुद्धीने युक्त होऊन, हे पार्था, तू कर्मबंधनातून मुक्त होशील.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
कृष्ण आपल्या उपदेशाची दिशा स्पष्टपणे बदलतो. आतापर्यंत त्याने सांख्याच्या, म्हणजे विवेकज्ञानाच्या, आत्मा आणि देह यांच्या भेदाच्या दृष्टीने सांगितले. आता तो योग म्हणजे आचरणाच्या मार्गाने, कर्म करण्याच्या कौशल्याच्या दृष्टीने सांगणार आहे. येथे सांख्य आणि योग हे शब्द नंतरच्या दर्शनांपेक्षा व्यापक अर्थाने वापरले आहेत. बुद्धी म्हणजे निश्चयात्मक समज, जी योग्य दृष्टीने कर्म करण्यास मदत करते. कर्मबंधन म्हणजे कर्मामुळे निर्माण होणारे जन्म-मृत्यूचे बंधन. या बुद्धीने केलेले कर्म बांधत नाही.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08