サンスクリット

नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।

उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥

2.16

翻字

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |

ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ ||

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

翻訳

असत्याला अस्तित्व नसते, आणि सत्याचा कधीही अभाव होत नाही. तत्त्व जाणणाऱ्यांनी या दोघांचे अंतिम स्वरूप पाहिले आहे.

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

解説

हा श्लोक गीतेतील सर्वात गहन तात्त्विक विधानांपैकी एक आहे. असत् म्हणजे जे खरोखर नाही, ते कधीच अस्तित्वात येत नाही; आणि सत् म्हणजे जे खरोखर आहे, ते कधीच नाहीसे होत नाही. बदलणारी शरीरे आणि सुख-दुःखाचे अनुभव एका अर्थाने असत् गणले जातात, कारण त्यांना स्थायी अस्तित्व नाही, तर आत्मा सत् आहे. या श्लोकाचे विविध परंपरांनी वेगवेगळे अर्थ लावले आहेत, विशेषतः जगाचे स्वरूप भ्रामक आहे की केवळ परिवर्तनशील आहे यावर. तत्त्वदर्शी म्हणजे ज्यांनी सत्य प्रत्यक्ष अनुभवले आहे.

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08