詩節 2.15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥
翻字
yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha |
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे पुरुषश्रेष्ठा, ज्या धीर पुरुषाला हे व्यथित करत नाहीत, जो सुख आणि दुःखात सारखाच राहतो, तो अमृतत्वासाठी योग्य होतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
येथे कृष्ण समत्वाचे फळ सांगतो. जो सुख आणि दुःखात सम राहतो, ज्याला ही द्वंद्वे विचलित करत नाहीत, तो अमृतत्वास पात्र होतो. अमृतत्व म्हणजे मृत्यूच्या पलीकडची अवस्था, जन्म-मृत्यूच्या बंधनातून मुक्ती. हा एक महत्त्वाचा दुवा आहे: मानसिक स्थिरता हीच मुक्तीचा मार्ग आहे. समदुःखसुख हा शब्द पुढे गीतेत अनेकदा येतो आणि आदर्श साधकाचे लक्षण ठरतो. अर्जुनाला येथे पुरुषश्रेष्ठ म्हटले आहे, जणू त्याला आठवण करून देत की ही स्थिरता गाठण्याची क्षमता त्याच्यात आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08