詩節 2.14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥
翻字
mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ |
āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे कुंतीपुत्रा, इंद्रियांचे विषयांशी होणारे स्पर्श थंडी आणि उष्णता, सुख आणि दुःख निर्माण करतात. ते येतात आणि जातात, टिकत नाहीत; हे भारता, ते सहन कर.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
आत्म्याविषयीच्या तात्त्विक विचारातून कृष्ण आता व्यावहारिक जीवनाकडे वळतो. मात्रास्पर्श म्हणजे इंद्रियांचा विषयांशी होणारा संपर्क, ज्यातून थंडी-उष्णता, सुख-दुःख अशा द्वंद्वांचा अनुभव येतो. हे अनुभव अनित्य आहेत, येतात आणि जातात. म्हणून त्यांना तितिक्षेने, म्हणजे शांतपणे सहन करण्याच्या वृत्तीने स्वीकारावे. हे सहन करणे म्हणजे भावनाशून्य होणे नव्हे, तर त्यांच्यामुळे विचलित न होणे. अर्जुनाचे सध्याचे दुःखही असेच एक येणारे-जाणारे द्वंद्व आहे, असा सूक्ष्म संकेत येथे आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08