詩節 18.41
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥
翻字
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca parantapa |
karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे परंतपा, ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य यांची, तसेच शूद्रांची कर्मे स्वभावातून उत्पन्न झालेल्या गुणांनुसार विभागलेली आहेत.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
श्रीकृष्ण समाजव्यवस्थेकडे वळतात. त्यांच्या काळच्या समाजातील चार वर्णांची, म्हणजे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र यांची, कर्तव्ये प्रत्येक व्यक्तीच्या जन्मजात स्वभावातून (स्वभाव) उद्भवणाऱ्या गुणांनुसार विभागलेली आहेत. हा श्लोक सामाजिक भूमिकांना विशेषाधिकारांवर नव्हे तर आंतरिक गुणांवर आधारतो. याचा अर्थ जन्मावर आधारित स्थिर व्यवस्था की स्वभाव आणि काम यांची सांगड, यावर वाचकांत दीर्घकाळ वाद चालत आला आहे. पुढील भाग प्रत्येक वर्गाचे त्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण सद्गुणांतून आणि कार्यांतून वर्णन करतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08