サンスクリット

विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् ।

परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥

18.38

翻字

viṣayendriyasaṃyogādyattadagre'mṛtopamam |

pariṇāme viṣamiva tatsukhaṃ rājasaṃ smṛtam ||

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

翻訳

इंद्रिये आणि विषय यांच्या संयोगातून जे सुख उत्पन्न होते, जे आरंभी अमृतासारखे पण परिणामी विषासारखे असते, ते सुख राजस मानले जाते.

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

解説

राजस सुख इंद्रिये आणि त्यांच्या विषयांच्या संपर्कातून उद्भवते. ते आरंभी अमृतासारखे पण शेवटी विषासारखे असते. हा श्लोक मागील श्लोकातील प्रतिमा उलटी करतो. इंद्रियसुखे त्या क्षणी गोड असतात, पण त्यांचाच पाठलाग केला की ती अनेकदा थकवा, लालसा किंवा पश्चात्ताप मागे ठेवतात. अशी सुखे खरी आहेत हे श्रीकृष्ण नाकारत नाहीत; ती जीवनाचे ध्येय बनतात तेव्हा त्यांची किंमत किती मोठी असते याकडे ते लक्ष वेधतात.

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08