詩節 18.14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥
翻字
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham |
vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
अधिष्ठान, कर्ता, विविध प्रकारची करणे, अनेक प्रकारच्या वेगवेगळ्या चेष्टा आणि पाचवे दैव.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
श्रीकृष्ण प्रत्येक कर्माचे पाच घटक सांगतात. पहिला अधिष्ठान, म्हणजे आधार किंवा आसन, जे सहसा देह मानले जाते. मग कर्ता, इंद्रिये आणि मन यांसारखी विविध साधने, अनेक प्रकारचे प्रयत्न किंवा हालचाली, आणि शेवटी दैव, म्हणजे दिव्य किंवा अदृष्ट घटक, ज्याला कधी नियती तर कधी अधिष्ठात्री शक्ती असे समजले जाते. ही यादी दाखवते की कोणतेही कर्म अनेक परिस्थितींची भेट असते. त्या सर्वांवर कोणत्याही एका कर्त्याचे नियंत्रण नसते.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08