詩節 13.27
यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ ॥
翻字
yāvatsañjāyate kiñcitsattvaṃ sthāvarajaṅgamam |
kṣetrakṣetrajñasaṃyogāttadviddhi bharatarṣabha ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे भरतश्रेष्ठा, स्थावर किंवा जंगम असे जे कोणतेही अस्तित्व उत्पन्न होते, ते क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्या संयोगातून उत्पन्न होते असे जाण.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
श्रीकृष्ण अध्यायाच्या मध्यवर्ती जोडीकडे परततात. अस्तित्वात येणारा प्रत्येक प्राणी, वनस्पती असो वा पशू, स्थिर असो वा गतिमान, क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्या संयोगातून उत्पन्न होतो. जीवन म्हणजे जड आणि जाणीव यांची भेट. दोहोंपैकी एकटे काहीच सजीव घडवत नाही: क्षेत्रज्ञाविना क्षेत्र जड राहील, आणि क्षेत्राविना क्षेत्रज्ञाला अनुभव घेण्यासाठी देह नसेल. हा श्लोक देहधारणेचे साधे स्पष्टीकरण देतो. या संयोगातील दिव्य उपस्थिती योग्य रीतीने कशी पाहावी हे विचारणाऱ्या पुढील श्लोकांची तो तयारीही करतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08