詩節 13.20
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।
विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान् ॥
翻字
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhyanādī ubhāvapi |
vikārāṃśca guṇāṃścaiva viddhi prakṛtisambhavān ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
પ્રકૃતિ અને પુરુષ બંનેને અનાદિ જાણ, અને વિકારો તથા ગુણોને પ્રકૃતિમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા જાણ.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
કૃષ્ણ હવે અર્જુને કહેલી પહેલી જોડી હાથમાં લે છે: પ્રકૃતિ અને પુરુષ. તેઓ કહે છે કે બંને અનાદિ છે. કોઈ એકને બીજાએ ઉત્પન્ન કર્યું નથી. બધા ફેરફારો અને ત્રણ ગુણો પ્રકૃતિમાંથી આવે છે. આ સાંખ્ય દર્શનનો પાયો છે, જે ગીતા પોતાની રીતે સ્વીકારે છે. અહીં પ્રકૃતિ બદલાતું, ગતિશીલ જગત છે, અને પુરુષ ન બદલાતો સાક્ષી. આ ભેદ સમજવાથી જ આગળ બંધન અને મુક્તિની વાત સ્પષ્ટ થશે.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08