詩節 1.46
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् ॥
翻字
yadi māmapratīkāramaśastraṃ śastrapāṇayaḥ |
dhārtarāṣṭrā raṇe hanyustanme kṣemataraṃ bhavet ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
जर मी प्रतिकार न करता, निःशस्त्र असताना, हातात शस्त्रे घेतलेल्या धृतराष्ट्रपुत्रांनी मला युद्धात मारले, तर तेच माझ्यासाठी अधिक कल्याणकारक ठरेल.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
अर्जुनाचा विलाप येथे आपल्या अंतिम टोकाला पोहोचतो. स्वतःचे मरण तो आप्तांच्या वधापेक्षा श्रेयस्कर मानतो. निःशस्त्र आणि प्रतिकार न करता मरणे, हा पूर्ण आत्मसमर्पणाचा विचार आहे. क्षत्रियाच्या दृष्टीने रणांगणात शस्त्र टाकणे हे अत्यंत लाजिरवाणे मानले जात असे. तरीही अर्जुन ते स्वीकारण्यास तयार आहे. हे अहिंसेचे तत्त्वज्ञान आहे की निराशेचा उद्रेक, हा प्रश्न गीतेच्या पुढील अध्यायांचा केंद्रबिंदू बनतो. कृष्ण या अवस्थेला दुर्बलता म्हणेल, पण अर्जुनाची वेदना खरी आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08