詩節 1.41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥
翻字
adharmābhibhavātkṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ |
strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṅkaraḥ ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
हे कृष्णा, अधर्म वाढल्यावर कुळातील स्त्रिया भ्रष्ट होतात; आणि हे वार्ष्णेया, स्त्रिया भ्रष्ट झाल्यावर वर्णसंकर निर्माण होतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
अर्जुनाच्या तर्काची साखळी पुढे जाते. तो त्याच्या काळातील सामाजिक समजुती मांडतो: पुरुष युद्धात मेल्यावर कुटुंबांचे संरक्षण नाहीसे होते, आणि सामाजिक व्यवस्था ढासळते. वर्णसंकर म्हणजे वर्णव्यवस्थेची सरमिसळ, जी त्या काळी समाजाच्या अधःपतनाचे लक्षण मानली जात असे. आधुनिक वाचकांनी हा श्लोक त्याच्या ऐतिहासिक संदर्भात वाचणे आवश्यक आहे. येथे गीता अर्जुनाचे मत मांडत आहे, स्वतःची शिकवण नव्हे. अर्जुन आपल्या भीती त्या काळच्या भाषेत व्यक्त करतो.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08