詩節 1.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥
翻字
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ |
dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
కులం నశిస్తే సనాతనమైన కులధర్మాలు నశిస్తాయి; ధర్మం నశించినప్పుడు అధర్మం కులమంతటినీ ఆక్రమిస్తుంది.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
అర్జునుడు తన వాదనను సమాజానికి విస్తరిస్తాడు. కుటుంబాలు నాశనమైనప్పుడు, తరతరాలుగా అందిన ఆచారాలు, విధులు అయిన కులధర్మాలు (కులధర్మ) నశిస్తాయి. నిలబెట్టే ధర్మం లేకపోతే కుటుంబం అధర్మం అనే అవ్యవస్థలో పడుతుంది. ఇతిహాస ప్రపంచంలో కుటుంబమే ధార్మిక, సామాజిక జీవితాన్ని మోసేది; కనుక దాని నాశనం ప్రాణనష్టం కంటే ఎక్కువ. ఇక్కడ అర్జునుడు ధర్మం అనే పదాన్ని వారసత్వ ఆచారం అనే అర్థంలో వాడుతున్నాడు; గీత తర్వాత ఈ పదానికి లోతైన అర్థం ఇస్తుంది.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08