詩節 1.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥
翻字
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ |
dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta ||
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
翻訳
कुळाचा नाश झाल्यावर प्राचीन कुळधर्म नष्ट होतात; आणि धर्म नष्ट झाल्यावर संपूर्ण कुळावर अधर्माचे वर्चस्व होते.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
解説
अर्जुन आता युद्धाच्या सामाजिक परिणामांकडे वळतो. येथे धर्म म्हणजे कुळाच्या परंपरा, विधी, आचार आणि मूल्ये, जी पिढ्यानपिढ्या जपली जातात. ज्येष्ठ पुरुष युद्धात मरण पावले तर या परंपरा पुढच्या पिढीला कोण शिकवणार? अर्जुनाची चिंता केवळ भावनिक नाही, तर समाजरचनेच्या टिकावाविषयी आहे. परंपरा तुटल्या की समाज अराजकाकडे जातो, असा त्याचा तर्क आहे. युद्धाचा खरा विनाश केवळ प्राणांचा नसून संस्कृतीचा असतो, हा मुद्दा आजही विचार करायला लावणारा आहे.
Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08