サンスクリット

द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।

सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥

1.18

翻字

drupado draupadeyāśca sarvaśaḥ pṛthivīpate |

saubhadraśca mahābāhuḥ śaṅkhāndadhmuḥ pṛthakpṛthak ||

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

翻訳

हे पृथ्वीपति, द्रुपद, द्रौपदी के पुत्र और महाबाहु सुभद्रापुत्र, सबने चारों ओर से अपने-अपने शंख अलग-अलग बजाए।

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

逐語訳

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

解説

संजय पाण्डव योद्धाओं की सूची पूरी करते हैं और धृतराष्ट्र को सीधे पृथ्वीपति कहकर सम्बोधित करते हैं। द्रुपद, द्रौपदी के पुत्र और सुभद्रा के पुत्र अभिमन्यु, सभी अलग-अलग अपने शंख बजाते हैं। दोनों पक्षों में पिता, पुत्र और पौत्रों के नामों की यह बार-बार गिनती व्यर्थ नहीं है। यह उस क्षण की तैयारी है जब अर्जुन इन्हीं सेनाओं को देखेंगे और उनमें शत्रु और मित्र नहीं, बल्कि सम्बन्धी दिखेंगे। अध्याय की ये लम्बी सूचियाँ ही उनके शोक को उसका भार देती हैं।

Sanskrit System 作 · 機械による下書き · claude-opus-5-5 · 2026-11-08