संस्कृत

द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।

स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥

4.28

लिप्यंतरण

dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare |

svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ ||

Sanskrit System द्वारा · मशीन मसौदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

अनुवाद

कई पुरुष द्रव्य संबंधी यज्ञ करने वाले हैं, कितने ही तपस्या रूप यज्ञ करने वाले हैं तथा दूसरे कितने ही योगरूप यज्ञ करने वाले हैं, कितने ही अहिंसादि तीक्ष्णव्रतों से युक्त यत्नशील पुरुष स्वाध्यायरूप ज्ञानयज्ञ करने वाले हैं

मूल तालिका से · +1 और

शब्दार्थ

Sanskrit System द्वारा · मशीन मसौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

व्याख्या

यज्ञों की सूची अब व्यापक और समावेशी हो जाती है। कुछ लोग द्रव्य, अर्थात् भौतिक सम्पत्ति, दान और परोपकार द्वारा अर्पित करते हैं। कुछ तप अर्पित करते हैं। कुछ योग, अर्थात् अनुशासित साधना, अर्पित करते हैं। अन्य, जिन्हें यति कहा गया है, अर्थात् दृढ़ व्रतों से बँधे साधक, स्वाध्याय, अर्थात् पवित्र ग्रन्थों का अध्ययन और पाठ, तथा ज्ञान अर्पित करते हैं। यह श्लोक दिखाता है कि गीता आध्यात्मिक जीवन को किसी एक विधि से नहीं बाँधती। दान, अनुशासन, साधना और अध्ययन, सब यज्ञ के रूप बन सकते हैं।

Sanskrit System द्वारा · मशीन मसौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08