संस्कृत
दर्शन

अद्वैतानुभूतिः

Advaitanubhuti

Shankara84 श्लोक

84 श्लोक

1

अहमानन्दसत्यादिलक्षणः केवलः शिवः ।

2

अक्षिदोषाद्यथैकोऽपि द्वयवद्भाति चन्द्रमाः ।

3

अक्षिदोषविहीनानामेक एव यथा शशी ।

4

द्वित्वं भात्यक्षिदोषेण चन्द्रे स्वे मायया जगत् ।

5

आत्मनः कार्यमाकाशो विनात्मानं न संभवेत् ।

6

कार्यभूतो यथाकाश एक एव न हि द्विधा ।

7

एकोऽपि द्वयवद्भाति यथाकाश उपाधितः ।

8

कारणोपाधिचैतन्यं कार्यसंस्थाच्चितोऽधिकम् ।

9

निर्गतोपाधिराकाश एक एव यथा भवेत् ।

10

आकाशादन्य आकाश आकाशस्य यथा न हि ।

11

मेघयोगाद्यथा नीरं करकाकारतामियात् ।

12

वर्षोपल इवाभाति नीरमेवाभ्रयोगतः ।

13

आत्मैवायं तथा भाति मायायोगात्प्रपञ्चवत् ।

14

जलादन्य इवाभाति जलोत्थो बुद्बुदो यथा ।

15

यथा बुद्बुदनाशेन जलनाशो न कर्हिचित् ।

16

अहिनिर्ल्वयनीजातः शुच्यादिर्नाहिमाप्नुयात् ।

17

त्यक्तां त्वचमहिर्यद्वदात्मत्वेन न मन्यते ।

18

अहिनिर्ल्वयनीनाशादहेर्नाशो यथा न हि ।

19

तक्रादिलवणोपेतमज्ञैर्लवणवद्यथा ।

20

अयःकाष्ठादिकं यद्वद्वह्निवद्वह्नियोगतः ।

21

दाहको नैव दाह्यं स्याद्दाह्यं तद्वन्न दाहकः ।

22

प्रमेयादित्रयं सार्थं भानुना घटकुड्यवत् ।

23

भानुस्फुरणतो यद्वत्स्फुरतीव घटादिकम् ।

24

पिष्टादिगुलसंपर्काद्गुलवत्प्रीतिमान्यथा ।

25

घटनीरान्नपिष्टानामुष्णत्वं वह्नियोगतः ।

26

भूतभौतिकदेहानां स्फूर्तिता स्वात्मयोगतः ।

27

नानाविधेषु कुम्भेषु वसत्येकं नभो यथा ।

28

नानाविधत्वं कुम्भानां न यात्येव यथा नभः ।

29

यथा घटेषु नष्टेषु घटाकाशो न नश्यति ।

30

उत्तमादीनि पुष्पाणि वर्तन्ते सूत्रके यथा ।

31

यथा न संस्पृशेत्सूत्रं पुष्पाणामुत्तमादिता ।

32

पुष्पेषु तेषु नष्टेषु यद्वत्सूत्रं न नश्यति ।

33

पर्यङ्करज्जुरन्ध्रेषु नानेवैकापि सूर्यभा ।

34

रज्जुरन्ध्रस्थदोषादि सूर्यभां न स्पृशेद्यथा ।

35

तद्रज्जुरन्ध्रनाशेषु नैव नश्यति सूर्यभा ।

36

देहो नाहं प्रदृश्यत्वाद्भौतिकत्वान्न चेन्द्रियम् ।

37

बुद्धिर्नाहं विकारित्वात्तमो नाहं जडत्वतः ।

38

देहेन्द्रियप्राणमनोबुद्ध्यज्ञानानि भासयन् ।

39

सर्वं जगदिदं नाहं विषयत्वादिदंधियः ।

40

सुप्तौ यथा निर्विकारस्तथावस्थाद्वयेऽपि च ।

41

उपाधिनीलरक्ताद्यैः स्फटिको नैव लिप्यते ।

42

फालेन भ्राम्यमाणेन भ्रमतीव यथा मही ।

43

देहत्रयमिदं नित्यमात्मत्वेनाभिमन्यते ।

44

निद्रादेहजदुःखादि जाग्रद्देहं न संस्पृशेत् ।

45

जाग्रद्देहवदाभाति निद्रादेहस्तु निद्रया ।

46

तथायमात्मवद्भाति जाग्रद्देहस्तु जागरात् ।

47

हित्वायं स्वाप्निकं देहं जाग्रद्देहमपेक्षते ।

48

स्वप्नभोगे यथैवेच्छा प्रबुद्धस्य न विद्यते ।

49

भोक्त्रा बहिर्यथा भोग्यः सर्पो दृषदि कल्पितः ।

50

ज्ञस्य नास्त्येव संसारो यद्वदज्ञस्य कर्मिणः ।

51

सैन्धवस्य घनो यद्वज्जलयोगाज्जलं भवेत् ।

52

तोयाश्रयेषु सर्वेषु भानुरेकोऽप्यनेकवत् ।

53

भानोरन्य इवाभाति जलभानुर्जले यथा ।

54

बिम्बं विना यथा नीरे प्रतिबिम्बो भवेत्कथम् ।

55

प्रतिबिम्बचलत्वाद्या यथा बिम्बस्य कर्हिचित् ।

56

जले शैत्यादिकं यद्वज्जलभानुं न संस्पृशेत् ।

57

बुद्धेः कर्तृत्वभोक्तृत्वदुःखित्वाद्यैस्तु संयुतः ।

58

शरावस्थोदके नष्टे तत्स्थो भानुर्विनष्टवत् ।

59

जलस्थार्कं जलं चोर्मिं भासयन्भाति भास्करः ।

60

मेघावभासको भानुर्मेघच्छन्नोऽवभासते ।

61

भास्यं मेघादिकं भानुर्भासयन्प्रतिभासते ।

62

सर्वप्रकाशको भानुः प्रकाश्यैर्नैव दूष्यते ।

63

मुकुरस्थं मुखं यद्वन्मुखवत्प्रथते मृषा ।

64

मुकुरस्थस्य नाशेन मुखनाशो भवेत्कथम् ।

65

ताम्रकल्पितदेवादिस्ताम्रादन्य इव स्फुरेत् ।

66

ईशजीवात्मवद्भाति यथैकमपि ताम्रकम् ।

67

यथेश्वरादिनाशेन ताम्रनाशो न विद्यते ।

68

अध्यस्तो रज्जुसर्पोऽयं सत्यवद्रज्जुसत्तया ।

69

अध्यस्ताहेरभावेन रज्जुरेवावशिष्यते ।

70

स्फटिके रक्तता यद्वदुपाधेर्नीलताम्बरे ।

71

स्फटिके रक्तता मिथ्या मृषा खे नीलता यथा

72

जीवेश्वरादिभावेन भेदं पश्यति मूढधीः ।

73

लिङ्गस्य धारणादेव शिवोऽयं जीवतां व्रजेत् ।

74

शिव एव सदा जीवो जीव एव सदा शिवः ।

75

क्षीरयोगाद्यथा नीरं क्षीरवद्दृश्यते मृषा ।

76

नीरात्क्षीरं पृथक्कृत्य हंसो भवति नान्यथा ।

77

क्षीरनीरविवेकज्ञो हंस एव न चेतरः ।

78

अध्यस्तचोरजः स्थाणोर्विकारः स्यान्न हि क्वचित् ।

79

ज्ञाते स्थाणौ कुतश्चोरचोराभावे भयं कुतः ।

80

गुणवृत्तित्रयं भाति परस्परविलक्षणम् ।

81

देहत्रयमिदं भाति यस्मिन्ब्रह्मणि सत्यवत् ।

82

जाग्रदादित्रयं यस्मिन्प्रत्यगात्मनि सत्यवत् ।

83

विश्वादिकत्रयं यस्मिन्परमात्मनि सत्यवत् ।

84

विराडादित्रयं भाति यस्मिन्साक्षिणि सत्यवत् ।