Sanskrit

प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।

भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ॥

9.8

Translittération

prakṛtiṃ svāmavaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ |

bhūtagrāmamimaṃ kṛtsnamavaśaṃ prakṛtervaśāt ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

अपनी प्रकृति को अंगीकार करके स्वभाव के बल से परतंत्र हुए इस संपूर्ण भूतसमुदाय को बार-बार उनके कर्मों के अनुसार रचता हूँ

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

अपनी प्रकृति का आश्रय लेकर श्रीकृष्ण इस पूरे प्राणी-समूह को बार-बार रचते हैं। वे प्राणी प्रकृति की शक्ति के अधीन विवश हैं। यह श्लोक दिव्य स्वतंत्रता की प्राणियों के बन्धन से तुलना करता है। प्राणी ऐसी शक्तियों से गढ़े जाते हैं जिन पर उनका नियन्त्रण नहीं: उनके पिछले कर्म, उनके संस्कार और वे गुण जिनसे वे बने हैं। श्रीकृष्ण प्रकृति को साधन बनाकर कार्य करते हैं। जो प्रश्न स्वाभाविक रूप से उठता है, कि क्या ऐसी क्रिया उन्हें बाँधती है, उसका उत्तर अगले श्लोक में है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08