Sanskrit

उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।

आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥

6.5

Translittération

uddharedātmanātmānaṃ nātmānamavasādayet |

ātmaiva hyātmano bandhurātmaiva ripurātmanaḥ ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

अपने द्वारा अपना संसार-समुद्र से उद्धार करे और अपने को अधोगति में न डाले क्योंकि यह मनुष्य आप ही तो अपना मित्र है और आप ही अपना शत्रु है

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

आत्मनिर्भरता पर यह गीता के सबसे प्रसिद्ध श्लोकों में से एक है। श्रीकृष्ण अर्जुन से कहते हैं कि मनुष्य को अपने द्वारा ही अपना उद्धार करना चाहिए और स्वयं को नीचे नहीं गिराना चाहिए। आत्मा शब्द यहाँ कई बार आता है: आत्मा ही आत्मा का मित्र है और आत्मा ही उसका शत्रु। यहाँ यह शब्द मुख्यतः मनुष्य के मन और संकल्प-शक्ति की ओर संकेत करता है, जो भीतरी स्व का साथ भी दे सकती है और उसे बिगाड़ भी सकती है। यह श्लोक भीतरी विकास की ज़िम्मेदारी व्यक्ति पर ही रखता है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08