Sanskrit

युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।

युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥

6.17

Translittération

yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu |

yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

दुःखों का नाश करने वाला योग तो यथायोग्य आहार-विहार करने वाले का, कर्मों में यथायोग्य चेष्टा करने वाले का और यथायोग्य सोने तथा जागने वाले का ही सिद्ध होता है

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

अब सकारात्मक नियम दिया जाता है। जो आहार और विहार में, कर्मों की चेष्टा में, और सोने तथा जागने में युक्त, अर्थात् संतुलित, है, उसके लिए योग दुःखों को मिटाने वाला बन जाता है। युक्त शब्द, जिसका अर्थ योग में जुड़ा हुआ भी है, यहाँ रोज़मर्रा की आदतों के लिए प्रयुक्त हुआ है। संकेत यह है कि दैनिक जीवन का संतुलन स्वयं योग का अंग है, उससे अलग कोई प्रारम्भिक तैयारी नहीं। यह श्लोक ऐसे टिकाऊ आध्यात्मिक जीवन का प्रसिद्ध मार्गदर्शक बन गया है जो शरीर के विरुद्ध नहीं जाता।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08