Verset 5.8
नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
पश्यञ्शृण्वन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपञ्श्वसन् ॥
Translittération
naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit |
paśyañśaṛṇvanspṛśañjighrannaśnangacchansvapañśvasan ||
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
Traduction
तत्व को जानने वाला सांख्ययोगी तो देखता हुआ, सुनता हुआ, स्पर्श करता हुआ, सूँघता हुआ, भोजन करता हुआ, गमन करता हुआ, सोता हुआ, श्वास लेता हुआ, बोलता हुआ, त्यागता हुआ, ग्रहण करता हुआ तथा आँखों को खोलता और मूँदता हुआ भी, सब इन्द्रियाँ अपने-अपने अर्थों में बरत रही हैं- इस प्रकार समझकर निःसंदेह ऐसा मानें कि मैं कुछ भी नहीं करता हूँ
D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus
तत्त्व को जानने वाला योगी देखते, सुनते, छूते, सूँघते, खाते, चलते, सोते और साँस लेते हुए भी यह मानता है कि मैं कुछ भी नहीं करता,
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08 · +1 de plus
Mot à mot
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
Explication
श्रीकृष्ण बताते हैं कि तत्त्वज्ञानी अपनी गतिविधि को कैसे देखता है। जीवन के सभी साधारण कार्य करते हुए भी, देखना, सुनना, छूना, सूँघना, खाना, चलना, सोना, साँस लेना, वह समझता है कि वह स्वयं कुछ नहीं करता। सूची लम्बी है और जान-बूझकर रोज़मर्रा की है, जो जीवित शरीर के पूरे कार्य को समेटती है। यह श्लोक उस उपदेश को लागू करता है कि कर्म आत्मा द्वारा नहीं, प्रकृति के गुणों द्वारा किए जाते हैं। वाक्य अगले श्लोक में चलता है, जो इस दृष्टि के पीछे का तर्क समझाता है।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08