Sanskrit

विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।

शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥

5.18

Translittération

vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini |

śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

वे ज्ञानीजन विद्या और विनययुक्त ब्राह्मण में तथा गौ, हाथी, कुत्ते और चाण्डाल में भी समदर्शी (इसका विस्तार गीता अध्याय 6 श्लोक 32 की टिप्पणी में देखना चाहिए।) ही होते हैं

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

यह श्लोक समदर्शन, अर्थात् समान दृष्टि, का वर्णन करता है। ज्ञानी लोग विद्वान और विनम्र ब्राह्मण, गाय, हाथी, कुत्ते और श्वपाक को एक ही दृष्टि से देखते हैं। श्वपाक उस युग में समाज के सबसे निचले किनारे पर रखे गए लोगों के लिए प्रयुक्त शब्द था। यह सूची जान-बूझकर सबसे सम्मानित और सबसे बहिष्कृत, मनुष्यों और पशुओं दोनों को समेटती है। यहाँ समानता का अर्थ सबमें एक ही आत्मा या एक ही दिव्य उपस्थिति देखना है, व्यावहारिक भेदों की अनदेखी करना नहीं। अनेक पाठक इसे जन्म या पद से मूल्य आँकने के विरुद्ध एक प्रबल नैतिक चुनौती मानते हैं।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08