Sanskrit

तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।

उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥

4.34

Translittération

tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā |

upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

उस ज्ञान को तू तत्वदर्शी ज्ञानियों के पास जाकर समझ, उनको भलीभाँति दण्डवत्‌ प्रणाम करने से, उनकी सेवा करने से और कपट छोड़कर सरलतापूर्वक प्रश्न करने से वे परमात्म तत्व को भलीभाँति जानने वाले ज्ञानी महात्मा तुझे उस तत्वज्ञान का उपदेश करेंगे

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

श्रीकृष्ण बताते हैं कि ऐसा ज्ञान कैसे प्राप्त होता है। यह प्रणिपात, अर्थात् विनम्रता से पास जाकर प्रणाम करने; परिप्रश्न, अर्थात् सच्चे और खोजपूर्ण प्रश्नों; और सेवा, अर्थात् गुरु की सेवा, से आता है। तत्त्व को देख चुके तत्त्वदर्शी फिर इसे बाँटेंगे। यह श्लोक भारतीय परम्परा में शिष्य और गुरु के आदर्श सम्बन्ध का वर्णन करता है: अंधी स्वीकृति के बिना विनम्रता, क्योंकि प्रश्न पूछने को प्रोत्साहन दिया गया है, और सेवा द्वारा प्रकट श्रद्धा। यह भी संकेत है कि यह ज्ञान केवल पढ़ा नहीं जाता, व्यक्ति से व्यक्ति तक पहुँचता है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08