Verset 4.22
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥
Translittération
yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ |
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate ||
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
Traduction
जो बिना इच्छा के अपने-आप प्राप्त हुए पदार्थ में सदा संतुष्ट रहता है, जिसमें ईर्ष्या का सर्वथा अभाव हो गया हो, जो हर्ष-शोक आदि द्वंद्वों से सर्वथा अतीत हो गया है- ऐसा सिद्धि और असिद्धि में सम रहने वाला कर्मयोगी कर्म करता हुआ भी उनसे नहीं बँधता
D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus
जो अपने आप मिल जाए उसी में संतुष्ट, द्वन्द्वों से परे, ईर्ष्या से रहित, सफलता और असफलता में सम रहने वाला व्यक्ति कर्म करके भी नहीं बँधता।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08 · +1 de plus
Mot à mot
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
Explication
श्रीकृष्ण और गुण बताते हैं। ऐसा व्यक्ति यदृच्छालाभ, अर्थात् जो अपने आप मिल जाए, उसी में संतुष्ट रहता है और अधिक के लिए संघर्ष नहीं करता। वह द्वन्द्वों से परे हो चुका है, अर्थात् सुख-दुःख, सर्दी-गर्मी, प्रशंसा-निन्दा जैसे विपरीत युग्मों से। उसमें ईर्ष्या नहीं है, और वह सफलता तथा असफलता में एक-सा रहता है। इन सबके साथ वह कर्म करते हुए भी नहीं बँधता। यह श्लोक दूसरे अध्याय में योग की समत्व वाली परिभाषा की गूँज है, और दिखाता है कि कर्म में स्वतंत्रता भीतरी संतुलन पर टिकी है।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08