Sanskrit

न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।

कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥

3.5

Translittération

na hi kaścitkṣaṇamapi jātu tiṣṭhatyakarmakṛt |

kāryate hyavaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijairguṇaiḥ ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

निःसंदेह कोई भी मनुष्य किसी भी काल में क्षणमात्र भी बिना कर्म किए नहीं रहता क्योंकि सारा मनुष्य समुदाय प्रकृति जनित गुणों द्वारा परवश हुआ कर्म करने के लिए बाध्य किया जाता है

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

श्रीकृष्ण बताते हैं कि पूर्ण निष्क्रियता असम्भव क्यों है। हर प्राणी प्रकृति से उत्पन्न गुणों से चलाया जाता है, अर्थात् निरन्तर सक्रिय भौतिक जगत से। साँस लेना, सोचना, यहाँ तक कि स्थिर बैठना भी कर्म के ही रूप हैं। इसलिए वास्तविक चुनाव कर्म करने और न करने के बीच नहीं, बल्कि बन्धन में कर्म करने और स्वतंत्र होकर कर्म करने के बीच है। यह श्लोक प्रकृति और गुणों का परिचय देता है, जो आगे गीता में केन्द्रीय बनते हैं। यहाँ वे एक व्यावहारिक बात सिद्ध करते हैं: कर्म से बचा नहीं जा सकता, इसलिए उसे रूपान्तरित करना होगा।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08