Verset 3.20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन्कर्तुमर्हसि ॥
Translittération
karmaṇaiva hi saṃsiddhimāsthitā janakādayaḥ |
lokasaṅgrahamevāpi sampaśyankartumarhasi ||
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
Traduction
जनकादि ज्ञानीजन भी आसक्ति रहित कर्मद्वारा ही परम सिद्धि को प्राप्त हुए थे, इसलिए तथा लोकसंग्रह को देखते हुए भी तू कर्म करने के ही योग्य है अर्थात तुझे कर्म करना ही उचित है
D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus
जनक आदि ने कर्म के द्वारा ही सिद्धि प्राप्त की थी। लोकसंग्रह को ध्यान में रखते हुए भी तुम्हें कर्म करना चाहिए।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08 · +1 de plus
Mot à mot
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
Explication
श्रीकृष्ण एक उदाहरण देते हैं। विदेह के राजा जनक, जो परम्परा में राज्य चलाने वाले ज्ञानी के रूप में प्रसिद्ध हैं, अपने कर्तव्य छोड़े बिना कर्म के द्वारा ही सिद्धि तक पहुँचे। फिर श्रीकृष्ण कर्म का एक नया कारण बताते हैं: लोकसंग्रह, अर्थात् जगत को एक साथ बाँधे रखना, समाज का कल्याण और स्थिरता। यदि अर्जुन को व्यक्तिगत रूप से कुछ पाना न भी हो, तो भी उनका कर्म जगत की व्यवस्था बनाए रखने में सहायक होगा। यह विचार अगले श्लोकों में केन्द्रीय बनता है, जहाँ श्रीकृष्ण नेताओं के प्रभाव और अपने स्वयं के उदाहरण की बात करते हैं।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08