Sanskrit

यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।

आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥

3.17

Translittération

yastvātmaratireva syādātmatṛptaśca mānavaḥ |

ātmanyeva ca santuṣṭastasya kāryaṃ na vidyate ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

परन्तु जो मनुष्य आत्मा में ही रमण करने वाला और आत्मा में ही तृप्त तथा आत्मा में ही सन्तुष्ट हो, उसके लिए कोई कर्तव्य नहीं है

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

अब श्रीकृष्ण एक अपवाद बताते हैं। जो आत्मा में आनन्दित है, वहीं पूर्णता पाता है और भीतर से पूरी तरह संतुष्ट है, उसके लिए कोई कर्तव्य शेष नहीं रहता। ऐसे व्यक्ति को कर्म से कुछ पाना नहीं बचता। यह श्लोक आत्मसाक्षात्कार प्राप्त व्यक्ति की अवस्था बताता है, जिस पर आदान-प्रदान का चक्र अब कोई बाध्यता नहीं डालता। कुछ परम्पराएँ इसे ज्ञानी के संन्यास का समर्थन मानती हैं; अन्य इस पर बल देती हैं कि, जैसा आगे के श्लोक दिखाते हैं, ऐसा व्यक्ति भी दूसरों के हित के लिए कर्म करता रहता है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08