Sanskrit

एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।

न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥

2.9

Translittération

evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa |

na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

संजय बोले- हे राजन्‌! निद्रा को जीतने वाले अर्जुन अंतर्यामी श्रीकृष्ण महाराज के प्रति इस प्रकार कहकर फिर श्री गोविंद भगवान्‌ से 'युद्ध नहीं करूँगा' यह स्पष्ट कहकर चुप हो गए

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

संजय फिर दृश्य का वर्णन करते हैं। अर्जुन, जिन्हें गुडाकेश अर्थात् निद्रा को जीतने वाला कहा गया है, श्रीकृष्ण से कहते हैं कि मैं युद्ध नहीं करूँगा, और मौन हो जाते हैं। यह सम्बोधन अर्थपूर्ण है: सदा सजग रहने वाला योद्धा अब पूरी तरह रुक गया है। उनका मौन उनके तर्कों की समाप्ति है। जो कुछ कहना था, कहा जा चुका, और अब संवाद श्रीकृष्ण की प्रतीक्षा करता है। महाभारत के ढाँचे में धृतराष्ट्र यह सुनकर आशा कर सकते हैं कि युद्ध टल जाएगा, जिससे आगे के उपदेश में तनाव बढ़ जाता है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08