Verset 2.66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ॥
Translittération
nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā |
na cābhāvayataḥ śāntiraśāntasya kutaḥ sukham ||
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
Traduction
न जीते हुए मन और इन्द्रियों वाले पुरुष में निश्चयात्मिका बुद्धि नहीं होती और उस अयुक्त मनुष्य के अन्तःकरण में भावना भी नहीं होती तथा भावनाहीन मनुष्य को शान्ति नहीं मिलती और शान्तिरहित मनुष्य को सुख कैसे मिल सकता है?
D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus
जो संयमित नहीं, उसमें बुद्धि नहीं होती और भावना भी नहीं होती। भावना के बिना शान्ति नहीं, और अशान्त को सुख कहाँ?
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08 · +1 de plus
Mot à mot
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
Explication
श्रीकृष्ण विपरीत स्थिति बताते हैं। जो अयुक्त, अर्थात् असंयमित, है उसमें न बुद्धि होती है, न भावना, अर्थात् वह स्थिर भीतरी चिन्तन जो साधना को टिकाए रखता है। भावना के बिना शान्ति नहीं, और शान्ति के बिना सुख सम्भव नहीं। यह श्लोक अनुशासन से बुद्धि, बुद्धि से शान्ति और शान्ति से सुख का क्रम बताता है, और दिखाता है कि पहली सीढ़ी पर कमी बाकी सबको रोक देती है। सुख को यहाँ बाहरी लाभ का नहीं, भीतरी व्यवस्था का फल बताया गया है।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08