Verset 2.49
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥
Translittération
dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya |
buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ ||
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
Traduction
इस समत्वरूप बुद्धियोग से सकाम कर्म अत्यन्त ही निम्न श्रेणी का है। इसलिए हे धनंजय! तू समबुद्धि में ही रक्षा का उपाय ढूँढ अर्थात् बुद्धियोग का ही आश्रय ग्रहण कर क्योंकि फल के हेतु बनने वाले अत्यन्त दीन हैं
D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus
हे धनंजय, फल के लिए किया गया कर्म बुद्धियोग से बहुत नीचे है। बुद्धि की शरण लो; फल के लिए कर्म करने वाले दीन हैं।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08 · +1 de plus
Mot à mot
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
Explication
श्रीकृष्ण फल की इच्छा से प्रेरित कर्म की तुलना बुद्धियोग, अर्थात् समझ के योग, से करते हैं। पहला उससे बहुत नीचे है। वे अर्जुन से बुद्धि की शरण लेने को कहते हैं, और केवल फल के लिए कर्म करने वालों को कृपण, अर्थात् दीन या संकीर्ण मन वाला, कहते हैं। यह शब्द अध्याय के आरम्भ में अर्जुन के अपने वर्णन की याद दिलाता है, जहाँ उन्होंने कार्पण्य, मन की दीनता, की बात की थी। श्लोक धीरे से संकेत देता है कि उस दशा का उपचार इस स्पष्ट समझ में है कि हम कर्म क्यों करते हैं।
Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08