Sanskrit

व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।

बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥

2.41

Translittération

vyavasāyātmikā buddhirekeha kurunandana |

bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

हे अर्जुन! इस कर्मयोग में निश्चयात्मिका बुद्धि एक ही होती है, किन्तु अस्थिर विचार वाले विवेकहीन सकाम मनुष्यों की बुद्धियाँ निश्चय ही बहुत भेदों वाली और अनन्त होती हैं

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

श्रीकृष्ण दो प्रकार के मन की तुलना करते हैं। व्यवसायात्मिका बुद्धि, अर्थात् दृढ़ निश्चय वाली बुद्धि, एक और एकाग्र होती है। जिनमें निश्चय का अभाव है, उनके विचार अनगिनत शाखाओं में बँटकर अनेक दिशाओं में खिंचते हैं। प्रसंग में यह उन लोगों की आलोचना की भूमिका है जो कर्मकाण्ड के माध्यम से अनेक अलग-अलग लक्ष्यों के पीछे भागते हैं। व्यापक रूप में यह एक मनोवैज्ञानिक सत्य बताता है: असंख्य इच्छाओं में बिखरा मन स्पष्ट कर्म नहीं कर सकता, जबकि एक उद्देश्य पर केन्द्रित मन में शक्ति और दिशा होती है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08