Sanskrit

तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।

विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥

2.1

Translittération

taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam |

viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ ||

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

Traduction

संजय बोले- उस प्रकार करुणा से व्याप्त और आँसुओं से पूर्ण तथा व्याकुल नेत्रों वाले शोकयुक्त उस अर्जुन के प्रति भगवान मधुसूदन ने यह वचन कहा

D’après la feuille du propriétaire · +1 de plus

Mot à mot

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

Explication

दूसरा अध्याय संजय के वचन से आरम्भ होता है, जो अंधे राजा धृतराष्ट्र को युद्धभूमि का दृश्य सुना रहे हैं। पहले अध्याय के अन्त में अर्जुन ने धनुष रख दिया था; यहाँ संजय बताते हैं कि वे करुणा से भरे, आँसुओं से भीगे और विषाद में डूबे हुए हैं। श्रीकृष्ण को मधुसूदन कहा गया है, अर्थात् मधु नामक असुर का संहार करने वाले। यह नाम संकेत देता है कि जो अब बोलने वाले हैं, वे विनाशकारी शक्तियों पर पहले भी विजय पा चुके हैं। उपदेश किसी पाठशाला में नहीं, बल्कि एक मनुष्य के टूटने के क्षण में आरम्भ होता है।

Par Sanskrit System · Brouillon automatique · claude-opus-5-5 · 2026-11-08